در روزهایی که بارگاه منور حضرت رضا (ع) میزبان خیل عظیم دلدادگان اهل‌بیت (ع) از سراسر کشور است، تشریفات عودسوزی و گلاب‌افشانی به‌عنوان یکی از سنت‌های دیرینه و شاخص حرم مطهر رضوی، جلوه‌ای ویژه می‌یابد و در مسیرهای تشرف، صحن‌ها، ایوان‌ها، بست‌ها و ورودی‌های حرم مطهر اجرا می‌شود.

امین بهنام، معاون اماکن متبرکه حرم مطهر رضوی در این باره گفت: این آیین که درگذشته از آن با عنوان «تعطیر حرم مطهر» یاد می‌شده، بر پایه اسناد تاریخی موجود در آرشیو آستان قدس رضوی، قدمتی بیش از ۴۰۰ سال دارد و قدیمی‌ترین سند مرتبط با آن به سال ۱۰۱۲ قمری بازمی‌گردد. مطابق این اسناد، تعطیر حرم در ادوار گذشته با استفاده از عطر، گلاب، مشک، عنبر، عود، اسپند و کندر انجام می‌شده و امروزه نیز این سنت معنوی با حفظ اصالت تاریخی خود، در بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) استمراریافته است.

وی با بیان اینکه گلاب‌های مورداستفاده در این آیین از نذورات خیران به‌ویژه مناطق کاشان، تربت‌حیدریه و شیراز تهیه می‌شود، گفت: این گلاب‌ها به دلیل غلظت بالا، پیش از مصرف با آب ترکیب و در دستگاه‌های مخصوص خنک‌کننده قرار داده می‌شود تا رایحه آن به‌صورت مطلوب در فضای حرم مطهر منتشر شود.

وی افزود: آیین گلاب افشانی باتوجه‌به افزایش جمعیت زائران و شرایط جوی در ساعات مختلف روز و به‌صورت سیار در فضاهای روباز، توسط حدود ۲۰ نفر از خادمان انجام می‌شود.

معاون اماکن متبرکه حرم مطهر رضوی خاطرنشان کرد: در کنار گلاب‌افشانی، عودسوزی سنتی نیز با استفاده از عود مخصوص حرم در مسیرهای تشرف زائران و نقاط پرتردد اماکن متبرکه از جمله ایوان نقاره‌خانه، باب‌السلام، ایوان عباسی، ایوان ساعت، ایوان تلگراف‌خانه، تمامی بست‌ها و ورودی‌های حرم مطهر رضوی و همچنین چایخانه‌های حضرت رضا (ع) اجرا می‌شود.

وی ادامه داد: این آیین همه‌روزه از ساعت ۶ صبح تا ۲۲ و با مشارکت حدود ۴۰ نفر از خادمان صورت می‌گیرد و در ایجاد فضای معنوی و آرامش‌بخش برای زائران و عزاداران نقش مؤثری دارد.

به گفته این مقام مسئول در فرهنگ ایرانی‌اسلامی، بهره‌گیری از گلاب و عود برای معطرسازی اماکن مقدس، پیشینه‌ای دیرینه دارد و همواره به‌عنوان بخشی از آداب تکریم مکان‌های متبرک شناخته شده است.

وی، گفت: در حرم مطهر رضوی نیز این آیین‌ها فراتر از یک اقدام خدماتی، بخشی از سنت میزبانی و تکریم زائران به شمار می‌رود؛ سنتی که در ایام سوگواری دهه پایانی صفر، در استقبال از زائران عزادار جلوه‌ای برجسته‌تر پیدا می‌کند.